Vào tháng 1/2026, tháp dinh dưỡng ngược đã được công bố bởi Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cùng Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Tháp ngược mang đến một cách tư duy mới, khác hẳn so với tháp dinh dưỡng truyền thống về việc xây dựng thực đơn hằng ngày. Vậy thì tháp dinh dưỡng ngược là gì? Sự đảo ngược này có gì khác so với thứ tự truyền thống đã tồn tại suốt bao thập kỷ qua. Hãy cùng Hành trang sức khỏe đi tìm hiểu qua bài viết này.

Lưu ý: bài viết chú trọng vào việc so sánh 2 loại tháp và lí giải sự ra đời của tháp dinh dưỡng ngược, đồng thời thảo luận về cách áp dụng xu hướng ăn mới vào bữa ăn Việt. Vậy nên, để tránh lan man, Hành trang sức khỏe sẽ không đề cập nhiều đến những con số, tỉ lệ chi tiết ở mỗi nhóm thức ăn mà chỉ nói về việc ăn loại nào nhiều và ăn loại nào ít hơn.

Tháp dinh dưỡng truyền thống

Tháp dinh dưỡng ngược

Sự khác biệt giữa tháp dinh dưỡng ngược và truyền thống

Sau khi đã hiểu cơ bản về hai loại tháp, hãy cùng Hành trang sức khỏe so sánh để chỉ ra sự khác nhau cốt lõi giữa hai lối tư duy hiện đại và truyền thống về chế độ dinh dưỡng trong một bữa ăn. Dưới đây là những điểm khác biệt:

Nhóm thực phẩm nền tảng

Đã có một sự thay đổi nhất định về tỉ lệ giữa chất béo, đạm và tinh bột. Ta có thể thấy được tháp dinh dưỡng truyền thống (1992) coi tinh bột là nền tảng của bữa ăn. Tháp đề cao việc ăn gạo, các loại ngũ cốc và hạn chế chất béo. Thế nhưng khi nhìn vào tháp dinh dưỡng ngược, ta có thể nhận ra được sự khác biệt, đó là một chế độ ăn giàu protein. Nhóm thực phẩm được khuyến khích ăn nhiều hơn tập trung vào protein (thịt đỏ, trứng) và chất béo lành mạnh, trong khi tinh bột lại bị hạn chế.

Góc nhìn khác về chất béo

Khác với tư duy truyền thống, giờ đây, các chuyên gia đã có cái nhìn thân thiện về chất béo trong bữa ăn. Họ khuyến khích chúng ta dùng sữa nguyên chất béo và chấp nhận chất béo bão hòa từ thực phẩm nguyên chất, thay thế cho các loại chất béo chế biến sẵn như dầu ăn công nghiệp. Tuy nhiên, lượng chất béo bão hòa được ăn vẫn phải trong mức quy định của tổ chức y tế thế giới (WHO) – chiếm 10% tổng lượng calo nạp vào cả ngày.

Vị thế của thực phẩm chế biến sẵn

Trong suốt những thập kỷ của tháp truyền thống, khi mà thực phẩm có thời hạn sử dụng lâu dài và được chế biến nhiều đã từng lên ngôi, thì hiện tại, tháp dinh dưỡng kiểu mới lại hướng sự ưu tiên vào thực phẩm nguyên chất.

Ngày nay, các chuyên gia nhấn mạnh rằng chúng ta không nên tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn (dầu thực vật tinh luyện, đồ uống có đường và tinh bột tinh chế). Đặc biệt, trẻ em dưới 10 tuổi không nên dùng đường bổ sung. Khác với tháp truyền thống khi mà trẻ em trên 2 tuổi được phép tiêu thụ lượng đường bổ sung ít hơn 10% tổng lượng calo nạp vào cả ngày.

Vì sao lại có sự thay đổi trong cấu trúc của tháp dinh dưỡng

Tháp dinh dưỡng ngược ra đời trong bối cảnh ngày càng nhiều người mắc các bệnh mạn tính về trao đổi chất, chế độ ăn uống. Theo các báo cáo, tỉ lệ người Mỹ mắc béo phì từ năm 1980 – 2025 đã tăng mạnh từ 15% lên đến 42%. Sự chuyển dịch tỉ lệ các nhóm thực phẩm trong bữa ăn là cách để ngăn ngừa bệnh tật, giúp cải thiện sức khỏe của mỗi người.

Vì sao xu hướng mới khắc phục được vấn đề về sức khỏe

Dưới đây là những lí do cho thấy tháp dinh dưỡng ngược đang thực sự thể hiện tốt:

1. Theo nhiều nghiên cứu, việc tiêu thụ nhiều tinh bột tinh chế và thực phẩm chế biến sẵn gây nguy cơ cao mắc những loại bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, béo phì. Đã có nhiều bằng chứng chỉ ra chế độ ăn ít tinh bột có thể giúp giảm nguy cơ kháng insulin và cải thiện sức khỏe trao đổi chất.

2. Chất béo từ thực phẩm nguyên chất (thịt đỏ, sữa nguyên chất béo và các sản phẩm từ sữa nguyên kem, mỡ động vật, quả bơ và các loại hạt) nếu được dùng trong mức độ cho phép sẽ giúp hỗ trợ một chế độ ăn uống lành mạnh.

3. Các chuyên gia đã chỉ ra rằng thực phẩm chế biến sẵn có thể gây ảnh hưởng xấu đến đường ruột. Trong khi đó, những loại thực phẩm nguyên chất giàu chất xơ và được lên men lại giúp cải thiện đường ruột và sức khỏe nói chung.

Người Việt áp dụng tháp dinh dưỡng ngược thế nào?

Theo báo Sức khỏe & Đời sống của Việt Nam, các bác sĩ đã chỉ ra một điều quan trọng cho người Việt khi áp dụng xu hướng mới vào bữa ăn, đó là hãy điều chỉnh vai trò của các món ăn thường ngày thay vì cố ăn theo kiểu phương Tây hoặc loại bỏ cơm ra khỏi bữa ăn.

Theo quan điểm của Hành trang sức khỏe, chúng ta vẫn nên ăn cơm nhưng nên ăn vừa đủ, tránh ăn nhiều như trước. Chỉ cần một thay đổi nhỏ trước khi ăn, đó là sắp xếp lại thứ tự các món ăn, bạn hoàn toàn có thể “được ăn no” mà không phải tiêu thụ quá nhiều tinh bột trong bữa ăn, rộng hơn là trong cả ngày.

Tiếp tục với báo Sức khỏe & Đời sống Việt Nam, dưới đây là một vài sự điều chỉnh mà các bác sĩ đã đưa ra:

• Về protein, tránh tâm lý “ăn càng nhiều đạm càng tốt”. Đối với người có bệnh thận mạn, gout, rối loạn lipid máu nặng thì ăn nhiều đạm có thể gây hại. Thêm nữa, các chuyên gia cũng khuyên rằng đạm nên được chia đều trong ngày.
• Về chất béo, ưu tiên chất béo được chiết trực tiếp từ các nguồn thực phẩm tươi và trong mức cho phép, không cần phải kiêng hoàn toàn. Ngoài ra, nên hạn chế tối đa đồ chiên rán.
• Nên ăn nhiều rau xanh trong bữa ăn. Ăn quả trực tiếp thay vì ép thành nước.

Cuối cùng, các chuyên gia chỉ ra rằng, không có tháp dinh dưỡng nào đúng hết với tất cả mọi người. Mỗi nhóm người sẽ có một chế độ riêng phù hợp với tình trạng cơ thể (có bệnh nền hay không? Tình trạng chuyển hóa thế nào? Độ tuổi bao nhiêu?…).

Lời kết

Ra đời trong bối cảnh ngày càng có nhiều người bị mắc các bệnh mạn tính do ăn uống, tháp dinh dưỡng ngược đã có những thay đổi nhất định với mục tiêu giúp cải thiện sức khỏe. Không còn sử dụng thực phẩm chế biến sẵn và tập trung vào tinh bột nữa, tháp mới hướng trọng tâm vào thực phẩm nguyên chất, giàu protein và ủng hộ chất béo lành mạnh. Bên cạnh đó, ăn nhiều rau xanh và quả, uống đủ nước và tập thể dục đều đặn vẫn là những việc cần thiết. Đối với người Việt khi áp dụng tháp dinh dưỡng ngược, chúng ta cần có sự điều chỉnh phù hợp với mỗi nhóm cá nhân.

Hành trang sức khỏe hy vọng bài viết về tháp dinh dưỡng ngược này cung cấp được thông tin và kiến thức hữu ích cho bạn đọc.