BMI, một trong những chỉ số quan trọng trong y tế, sức khỏe cộng đồng, là công cụ thường được dùng trong các phòng khám, bệnh viện. Dù quan trọng là thế nhưng có thể vẫn còn nhiều người chưa biết đến. Vậy nên, trong bài viết này, Hành trang sức khỏe sẽ cung cấp thông tin về BMI, giúp các độc giả có được cái nhìn tổng quan nhất về chỉ số này.

Chỉ số BMI là gì?

BMI (Body Mass Index) là chỉ số khối cơ thể. Đây là phương pháp dùng cân nặng và chiều cao để phân loại tình trạng cơ thể của người trưởng thành vào các nhóm: thiếu cân, cân nặng bình thường, thừa cân và béo phì.

BMI giúp chúng ta sàng lọc và xác định được những rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe. Nhờ đó ta có thể chủ động phòng ngừa từ sớm, giảm tỉ lệ mắc bệnh do thừa thiếu cân sau này.

Cách dùng và áp dụng BMI

Công thức tính BMI

Theo Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO), BMI được tính như sau:

Lưu ý: công thức tính BMI có 2 cách tính: hệ đo lường mét (metric unit) và hệ đo lường Anh (Imperial unit). Thế nhưng, hệ đo lường phổ biến và thường được áp dụng tại Việt Nam là hệ đo lường mét. Vậy nên, trong phạm vi bài viết này, Hành trang sức khỏe sẽ chỉ đề cập đến công thức tính BMI theo hệ đo lường mét.

Ngưỡng đo BMI

Theo hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam, ngưỡng đo BMI cho người Việt trưởng thành được áp dụng theo tiêu chuẩn châu Á. Đây là tiêu chuẩn riêng dành cho người châu Á được quy định bởi Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDI) và Văn phòng khu vực Tây Thái Bình Dương của WHO (WPRO).

Các ngưỡng được chia như sau:

• Thiếu cân: <18.5
• Bình thường: 18.5 – 22.9
• Thừa cân (tiền béo phì): 23 – 24.9
• Béo phì độ 1: 25 – 29.9
• Béo phì độ 2: 30 trở lên

Ví dụ cụ thể

Sau đây, Hành trang sức khỏe sẽ lấy ví dụ cụ thể cách áp dụng chỉ số BMI trong thực tế:

Chỉ số khối cơ thể của một người có cân nặng 65kg, cao 1m8 sẽ là:

BMI có thực sự đúng với tất cả người trưởng thành?

Câu trả lời là … không. Các chuyên gia đã chỉ ra rằng BMI không thực sự áp dụng cho tất cả người trưởng thành. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số khối cơ thể. Dưới đây là một vài lí do:

BMI không thể phân biệt được cơ thể nặng do mỡ hay cơ.

Những vận động viên hoặc người tập thể hình thường có lượng cơ nhiều hơn mỡ, số cân nặng của họ chủ yếu đến từ phát triển cơ bắp. Nếu BMI của họ tăng đến ngưỡng thừa cân và béo phì, sức khỏe của họ có thể vẫn bình thường vì họ đang tăng cơ chứ không phải tăng mỡ.

Với người già, khi mà lượng cơ ngày càng giảm và lượng mỡ tăng dần đều, cho dù BMI đạt ngưỡng bình thường thì họ vẫn có nhiều nguy cơ mắc bệnh do cân nặng của họ đến từ mỡ nhiều hơn.

BMI không phản ánh được lượng mỡ phân bổ trên cơ thể

Đúng vậy, có một sự thật là, BMI chỉ cho bạn biết bạn có đang thừa cân hay không. Kể cả trong trường hợp người đo bị thừa cân do tăng cân xấu thì cũng không thể biết được lượng mỡ bị thừa tập trung ở phần nào của cơ thể. Đây chính là vấn đề mà Hành trang sức khỏe muốn nhấn mạnh. Lí do vì mỡ tập trung ở vùng bụng thường nguy hiểm hơn mỡ ở những phần khác như tay, đùi,…

Cùng so sánh 2 người có chỉ số BMI bằng nhau (cả trường hợp trong mức chuẩn hoặc thừa cân), người có mỡ tập trung ở vùng bụng nhiều hơn thường sẽ “yếu” hơn do có nguy cơ mắc các bệnh cao hơn người có mỡ ở vùng khác trên cơ thể.

Những trường hợp khác không áp dụng được BMI

• Phụ nữ đang mang thai và cho con bú: cân nặng tăng lên đến từ thai nhi, không phản ánh đúng lượng mỡ cơ thể.
• Người bị phù nề: lượng nước tích tụ có thể làm tăng cân, chưa chắc là do mỡ.

Lưu ý: những trường hợp kết quả BMI không đánh giá chính xác được nhắc đến trong bài viết này đến từ nguồn tham khảo được ghi phía dưới bài viết kết hợp sự hiểu biết của tác giả về BMI.

Lời kết

Như vậy, BMI có hữu ích trong việc đánh giá tình trạng thừa, thiếu cân của một cá nhân trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, để đánh giá sâu hơn về sức khỏe cơ thể cũng như nguy cơ bệnh lý của những trường hợp đặc biệt thì chỉ BMI thôi là chưa đủ. Cần kết hợp thêm với những chỉ số khác và đến thăm khám bác sĩ để nắm rõ được tình trạng sức khỏe của bản thân. Rất hy vọng bài viết này sẽ giúp ích được cho các độc giả.

---

Nguồn tham khảo

1. NIH – NLM
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK535456/
2. Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam
   https://viendinhduong.vn/
3. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
   https://www.who.int/
   https://www.who.int/vietnam/vi