Khó nuốt khi ăn uống là một hiện tượng nhiều người gặp phải. Nếu chỉ là khó nuốt tạm thời, thỉnh thoảng mới xảy ra và tự hết ngay sau đó (do ăn nhanh, ăn vội, không nhai kỹ) thì có thể không thực sự nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu tình trạng khó nuốt diễn ra trong khoảng thời gian dài thì lại là một vấn đề đáng lo ngại, đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý. Trong bài viết này, hành trang sức khỏe sẽ cung cấp thông tin để giúp người đọc hiểu rõ về chứng khó nuốt.

Khó nuốt và những triệu chứng

Khó nuốt là hiện tượng không thể nuốt hoặc mất nhiều thời gian để nuốt chất lỏng hoặc thức ăn. Người bệnh thường có các triệu chứng như: đau hoặc khó chịu khi nuốt, thức ăn bị kẹt trong cổ họng hoặc ngực mãi không trôi, ho hoặc nghẹn khi ăn hoặc uống, chảy nước dãi, khàn giọng.

Tình trạng này nếu kéo dài thì có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý. Những phần tiếp theo của bài viết sẽ đề cập đến những bệnh lý này và những vấn đề khác xoay quanh chứng khó nuốt.

Phân loại khó nuốt và nguyên nhân mỗi loại

Chứng khó nuốt thường được chia làm 2 nhóm chính: khó nuốt vùng hầu họng (khó nuốt trên) và khó nuốt thực quản (khó nuốt dưới). Bây giờ hãy cùng hành trang sức khỏe đi chi tiết vào từng loại.

Khó nuốt vùng hầu họng (khó nuốt trên)

Khó nuốt ở loại này thường xảy ra ở phần cổ họng hoặc phần trên thực quản ngay sau khi bệnh nhân bắt đầu nuốt đồ ăn hoặc nước uống. Người bệnh sẽ cảm thấy thức ăn bị kẹt ở cổ họng, không thể đưa xuống thực quản được. Khó nuốt ở vùng hầu họng lâu ngày sẽ dẫn đến việc thường xuyên bị ho, nghẹn, đau họng, khàn tiếng, chảy nước dãi. Không những thế, chất lỏng hoặc đồ ăn có thể trào ngược lại lên khoang mũi gây ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp.

Nguyên nhân:

• Di chứng của các bệnh thần kinh (Parkinson, đột quỵ, bệnh xơ cứng,…): những bệnh này làm suy yếu khả năng vận động, phối hợp cơ vùng hầu họng và thực quản, gây khó khăn khi nuốt.
• Viêm nhiễm vùng hầu họng (viêm amidan, thanh quản, viêm họng).
• Tuyến giáp: u bướu phát triển to lên sẽ gây khó nuốt.

Khó nuốt thực quản (khó nuốt dưới)

Loại khó nuốt này xảy ra tại thực quản (ống thức ăn nối từ cổ họng đến dạ dày), khi thức ăn qua họng nhưng lại bị mắc kẹt trong thực quản, phải mất lâu thời gian hoặc khó khăn hơn mới có thể xuống được dạ dày. Bệnh nhân sẽ luôn cảm thấy tức ngực, đau ngực và nghẹn ở giữa ngực. Khó nuốt ở phần này kéo dài thường dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng về bệnh thực quản (sẽ nói chi tiết ở phần dưới).

Nguyên nhân:

• Người bệnh đang có các vấn đề về thực quản như: trào ngược axit (GERD), viêm thực quản, hẹp thực quản, u thực quản, co thắt tâm vị (hiện tượng thực quản không thể đẩy thức ăn xuống dạ dày).

Khó nuốt và vấn đề về thực quản

Cùng tìm hiểu một chút về bệnh thực quản nhé. Bệnh thực quản thường đến từ nguyên nhân phổ biến là trào ngược thực quản (GERD). Đây là hiện tượng cơ thắt thực quản dưới không đóng kín khiến cho axit trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Trào ngược thực quản nhiều lần có thể gây kích ứng và tổn thương niêm mạc thực quản, hình thành sẹo làm hẹp thực quản và gây khó nuốt hoặc đau khi nuốt.

Khó nuốt thực quản nguy hiểm nhưng lại thường khó nhận biết hơn. Thông thường, mọi người sẽ nghĩ những vấn đề về nuốt đến từ cổ họng, thường chỉ tập trung khám mỗi họng hoặc những vấn đề xung quanh vùng hầu họng. Nếu kết quả khám họng khỏe mạnh, không có vấn đề gì thì người bệnh sẽ có cảm giác yên tâm và thường dễ bỏ qua việc khó nuốt mà không biết nguyên nhân thực sự đến từ thực quản.

Vậy nên, nếu chưa từng mắc các bệnh lý thần kinh, tai mũi họng và tuyến giáp vẫn khỏe mạnh nhưng vẫn nuốt nghẹn thì khả năng cao là khó nuốt do thực quản. Hay nói cách khác, loại khó nuốt này là một trong những dấu hiệu của bệnh thực quản, nếu để quá lâu có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.

Rủi ro khi không được điều trị kịp thời

Chứng khó nuốt nói chung và bệnh trào ngược thực quản nếu không được chữa trị kịp thời sẽ gây tổn hại đến sức khỏe và làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Dưới đây là một vài rủi ro nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời.

Ung thư thực quản: viêm thực quản nếu để lâu dài có thể biến chứng thành u thực quản, điều này vô cùng nguy hiểm.

Sụt cân: khó nuốt khiến ăn kém đi, ít dinh dưỡng sẽ gây giảm cân không mong muốn và thiếu hụt vitamin.

Viêm phổi: sặc thức ăn hoặc nước có thể sẽ gây nhiễm trùng phổi.

Ảnh hưởng đến tinh thần: nuốt nghẹn khiến người bệnh ăn uống khó khăn hơn người bình thường. Đôi khi trong một đám đông, họ có thể cảm thấy xấu hổ hoặc lo lắng khi ăn.

Ảnh hưởng đến thời gian sinh hoạt: khó nuốt có thể làm bệnh nhân ăn một bữa lâu hơn bình thường (hơn 30 phút). Điều này có thể làm ảnh hưởng đến giờ làm việc hoặc thời gian nghỉ ngơi.

Điều trị

Bài viết chỉ đưa ra thông tin, nguyên nhân cũng như ảnh hưởng của chứng khó nuốt. Mọi vấn đề chữa trị liên quan đến chuyên ngành y khoa xin hãy đến viện gặp bác sĩ. Hãy miêu tả rõ các triệu chứng cho bác sĩ để được thăm khám, tư vấn và nhận được cách điều trị phù hợp nhất.

Lời kết

Như vậy, khó nuốt liên tục trong một khoảng thời gian dài có thể là di chứng của các bệnh lý về thần kinh hoặc là triệu chứng của các bệnh lý khác đằng sau như vòm họng, tuyến giáp, thực quản. Trong  trường hợp trầm trọng, khó nuốt có thể liên quan đến ung thư thực quản. vậy nên, có thể nhận ra triệu chứng và đi khám kịp thời là điều cần thiết với mỗi cá nhân. Hy vọng bài viết của hành trang sức khỏe có thể giúp người đọc trang bị được những kiến thức về chứng khó nuốt để từ đó đi thăm khám và điều trị kịp thời.